1 Bối cảnh buổi chia sẻ
Hạnh gặp chị Uyên qua khóa "Learning How to Learn" đầu năm, sau đó ~25 anh chị tham gia challenge 21 ngày thay đổi thói quen. Chị Uyên là một trong những người học đều đặn nhất trong khóa.
Buổi này là một panel Q&A với hai speakers: chị Uyên (quản lý nhà hàng, xuất phát từ lao công khách sạn 5 sao) và Thi (tốt nghiệp ACCA bằng giỏi, hiện quản lý đội ngũ ~40 người qua 8 line managers).
Tinh thần buổi này: mọi người thoải mái ghi chép, sẵn sàng đặt câu hỏi mọi lúc. BTC có record toàn bộ — liên hệ phòng đào tạo nếu cần nghe lại.
2 Thói quen học tập hằng ngày
Chị Uyên: học như đánh răng
- Học mỗi ngày, ít thì 2 tiếng, nhiều thì tới 5 tiếng.
- Khung giờ cố định: từ sáng ngủ dậy đến 3h chiều dành cho học & xử lý công việc ngày. Nhà hàng mở buổi tối (5h-9h), nên cả buổi sáng là của việc học.
- Đọc một cuốn sách cũng tính là học — không cần "to tát".
- Duy trì thói quen này suốt mấy năm liền, không bỏ ngày nào.
"Nếu mọi người xem việc đánh răng là dĩ nhiên, thì đối với chị việc học cũng giống y như đánh răng — không học một ngày là không chịu được."
3 Study vs Learn
Thi mở đầu bằng câu hỏi cho cả phòng: Sự khác biệt giữa "study" và "learn" là gì?
Study
- Ngồi vô bàn, mở sách / laptop
- Đến trường học
- Là hành động, không đảm bảo kết quả
- Có thể study cả đêm mà không learn được gì
Learn
- Thực sự tiếp thu kiến thức
- Hiểu và ứng dụng được
- Là kết quả, đến từ việc đặt đúng câu hỏi
- Có thể learn 24/7 ngoài bàn học
"I have studied all night but I've learned nothing." — Đôi khi chúng ta cần đánh giá lại xem mình đang study hay đang learn.
Background của Thi
Tốt nghiệp ngành Kế toán Tài chính bằng giỏi — 1 trong 3 bằng giỏi của cả khóa ở trường đại học bên Anh. Bằng ACCA nổi tiếng khó nhưng chỉ tốn 2 tiếng study / ngày.
Hiện tại không study nữa, chỉ learn 24/7.
Thấy đầu xe đậu hơi lạ → lấy điện thoại ra hỏi ChatGPT / Claude: tại sao? tại sao họ lại phạt chỗ này? quy định nào? Một vé phạt đỗ xe cũng thành một bài học về quy định giao thông địa phương.
Học = đặt đúng câu hỏi.
4 Mẹo học cho người đi làm
Nói chuyện với nhân viên
Đội của Thi có ~8 line managers, mỗi người lại quản ~5 nhân viên (tổng ~40+). Cách học tốt nhất trong môi trường này là nói chuyện với nhân viên, không phải ra lệnh.
Sai
"Mày làm đi."
"Mày làm cái này đi."
Đúng
"OK em, em giải thích cho anh/chị trước là cái hướng này em sẽ giải quyết như thế nào."
Đừng ngại thuê người giỏi hơn mình
Văn hóa VN hay có tâm lý ngại thuê người giỏi hơn — sợ bị lu mờ. Nhưng phải thuê người giỏi hơn vào, rồi khi nói chuyện với họ, mình sẽ learn luôn qua góc nhìn khác của họ.
5 Lifelong learning: cân bằng IN & OUT
Câu chuyện của Thi: Có một buổi chiều đi dạy tiếng Anh, hiểu hết nội dung, biết hết đáp án, nhưng cảm thấy stuck, drain, kiệt sức. Tại sao?
Bài học
- Chỉ OUT mà không IN → kiệt sức, drain.
- Chỉ IN mà không OUT → không đóng góp, kiến thức chết.
- Đầu vào không cần liên quan trực tiếp công việc. Làm IT có thể đi học một môn thể thao mới, vẫn healthy.
- Miễn là có đầu IN đều đặn → chuyện học + chia sẻ sẽ bền.
6 Học qua giao tiếp (chị Uyên)
Với chị Uyên, học không chỉ trên sách. Chị có 3 con (7, 8, 13 tuổi) và giao tiếp với khách hàng mỗi ngày. Mỗi người mình nói chuyện = một cuộc đời.
Cách nói chuyện, thái độ, từng câu chữ của người khác — đều là kiến thức để mình học.
| Đối tượng | Học được gì |
|---|---|
| Con cái | Lắng nghe để thấu hiểu → làm cha mẹ tốt hơn |
| Nhân viên | Góc nhìn vận hành thực tế, ý tưởng mới |
| Đối tác | Cách đàm phán, tư duy kinh doanh |
| Khách hàng | Feedback trực tiếp về sản phẩm & dịch vụ |
"Đừng bao giờ đợi là 'tôi chưa giỏi đâu' mới chia sẻ. Cái mình thấy đơn giản chưa chắc người khác đã biết — cứ chia sẻ đi."
7 Hành trình chị Uyên: tạp vụ → Sous Chef
Chị Uyên không bắt đầu ở vị trí đầu bếp. Trước cả đó, chị là công nhân lao công dọn vệ sinh — mỗi ngày phải trùi rất nhiều. Đây là câu chuyện từ "không có gì" lên Sous Chef.
Công thức chị Uyên đã dùng
- Bỏ cái tôi — vào vị trí thấp nhất, không "concept" gì hết.
- Quan sát song song với việc làm của mình.
- Chủ động xin thêm việc / luân chuyển khâu khi đã quen.
- Kết nối đa bộ phận — không chỉ làm việc mình.
- Chủ động nắm cơ hội — khi sếp đưa cơ hội, trả lời "có" ngay và đề xuất cụ thể.
8 3 từ khóa của Thi
Thi cũng có câu chuyện tương tự — năm 2024 vào công ty ở vị trí thực tập sinh, 1 năm sau lên Manager một mảng. 3 từ khóa giúp điều đó:
8.1 — WBS (Work Breakdown Structure)
Hiểu công việc của mình nằm trong bức tranh tổng thể nào. Đừng chỉ làm cái khâu của mình.
Cảnh báo: Nhiều người làm 1 khâu mấy chục năm — "lấy cái đó bỏ vô cái này, trộn trộn, dùng qua" — chuyển khâu khác là sợ, không biết gì. Đó là làm nhưng không hiểu.
8.2 — Hiệu ứng Feynman: dạy là thăng tiến
Tâm lý sai hay gặp
"Tôi không dám làm giỏi. Làm giỏi quá sếp không cho lên quản lý — vì không ai thay tôi được."
Tâm lý đúng
- Vừa làm vừa dạy đồng nghiệp.
- Tổ 3 người → dạy đến mức 1 người làm được bằng 3.
- Khi sếp muốn thăng chức → có sẵn người thay thế: "Em có sẵn bạn này nè, em đã chỉ cho bạn làm được hết rồi."
- Bonus: dạy người khác = học lại lần nữa cho chính mình (hiệu ứng Feynman).
8.3 — Innovation: đừng đợi đủ giỏi mới lên tiếng
Câu chuyện: Ngày thứ 2 vào công ty, Thi thấy một quy trình rất thủ công — chụp ảnh → gửi tin nhắn → một người lấy ảnh đi rename. Thi nói: "Why do this? We can do it better."
"Đừng nghĩ 'tôi mới vô nên tôi không dám nói'. Cứ lên tiếng. Nếu chưa phù hợp thì điều chỉnh cách tiếp cận, không cần bực tức."
9 Sao học nhiều mà không mệt?
Chị Uyên: "Không học mới mệt."
Tâm lý bảo thủ = tự ngăn sự phát triển
Tâm lý "tôi giỏi rồi, tôi đang kiếm nhiều tiền, tôi có mấy quán, học chi nữa" — đó là đang tự ngăn chặn sự phát triển của chính mình mỗi ngày.
Thời đại bây giờ mọi thứ thay đổi quá nhanh, thông tin trên mạng quá nhiều. Không học = không phân biệt được thông tin đúng/sai = nạp thông tin rác.
Ví dụ thực tế: vẫn học tiếng Anh sau 20 năm ở UK
- Học hết lớp 12 ở VN, sang Anh 20 năm, giao tiếp bình thường vẫn lủng củng.
- Nghe / đọc / viết OK, nhưng vốn từ giao tiếp khách hàng bị giới hạn.
- Muốn bước vào tầng lớp business cao hơn → phải upgrade cách nói cho lịch sự, châu chuốt.
- Hiện đang học tiếng Anh từ chính Thi.
10 Học AI & tư duy 80/20
Chị Uyên: "Thời bây giờ không học AI là tụt hậu. Nhưng học AI không phải để tạo clip cho vui — học đúng cách = có 5 trợ lý ảo phục vụ doanh nghiệp."
Tư duy 80/20 áp dụng cho việc học AI
- Xác định 20% task lặp đi lặp lại chiếm 80% thời gian vận hành (ví dụ: nhận đơn, trả lời FAQ, làm menu, báo cáo).
- Học đủ để build AI agent cho đúng những task đó → tiết kiệm 80% công sức.
- Không cần học hết mọi thứ về AI — chỉ cần đủ để tự động hóa phần lặp lại.
11 Nghịch lý bảo thủ
Chị Uyên: "Không học mới mệt."
Tâm lý "tôi giỏi rồi, tôi đang kiếm nhiều tiền, tôi có mấy quán, học chi nữa — thời gian đó tôi để làm chuyện khác" = đang tự ngăn chặn sự phát triển của chính mình mỗi ngày.
Vì sao bảo thủ nguy hiểm thời đại này
- Mọi thứ thay đổi quá nhanh — luật, công nghệ, thói quen khách hàng.
- Thông tin trên mạng quá nhiều → không học = không phân biệt đúng/sai → nạp thông tin rác một cách bị động.
- Không update kiến thức = không có tư duy để đánh giá cái mình nghe là đúng hay sai.
- Người bảo thủ sẽ nói "biết vậy tôi đã học sớm" chỉ khi vấp và đau — lúc đó thường đã trễ.
12 Học tiếng Anh sau 20 năm ở UK
Chị Uyên ở UK 20 năm. Đã học hết lớp 12 ở VN. Nghe / đọc / viết OK. Vẫn học tiếng Anh mỗi ngày — từ chính Thi.
Cái chưa đủ
- Vốn từ bị giới hạn khi giao tiếp business
- Cách nói chưa lịch sự, châu chuốt
- Không biết nhiều chủ đề → khó theo cuộc nói chuyện dài
- "Đủ xài, đủ giao tiếp" nhưng không upgrade được tầng lớp cao hơn
Đang học gì
- Upgrade từ vựng giao tiếp khách hàng
- Cách nói châu chuốt, lịch sự hơn
- Cách dùng từ đa dạng hơn (giống mở rộng vốn tiếng Việt qua đọc sách)
- Để bước vào business deals cao hơn
"Tiếng Anh cũng như tiếng Việt vậy — muốn nâng cấp phải đọc sách, học văn học. Không phải 20 năm ở Anh là tự nhiên giỏi."
13 Chia sẻ — đừng đợi "đủ giỏi"
Cả hai speakers đều nhấn mạnh điểm này ở cuối buổi:
Tâm lý ngăn cản
- "Tôi chưa giỏi đủ để chia sẻ."
- "Cái này ai cũng biết mà, tôi chia sẻ làm gì."
- "Để tôi học thêm vài năm nữa rồi mới chia sẻ."
Thực tế
- Cái bạn thấy "đơn giản" — chưa chắc người khác biết.
- Dạy người khác = học lại cho chính mình (Feynman).
- Chia sẻ mở ra cơ hội kết nối → tự nhiên học thêm từ phản hồi.
- Chờ "đủ giỏi" = chờ mãi không bao giờ bắt đầu.
"Cứ chia sẻ đi. Đừng bao giờ hoài nghi bản thân là mình không đủ giỏi."
14 Tổng kết
Buổi 4: những điều cần nhớ
- Học = đánh răng. Tối thiểu 2 tiếng/ngày, không ngày nào bỏ.
- Study ≠ Learn. Study là hành động, learn là kết quả. Đặt đúng câu hỏi = learn.
- Có thể lồng học vào đời sống — vé phạt, nói chuyện nhân viên, đọc sách đều tính.
- Cân bằng IN & OUT. Chỉ cho đi sẽ drain. Đầu vào không cần liên quan công việc.
- WBS — hiểu công việc trong tổng thể doanh nghiệp, đừng chỉ làm một khâu mù.
- Hiệu ứng Feynman — dạy đồng nghiệp = học cho mình + mở đường thăng tiến.
- Innovation ngay từ ngày đầu, đừng đợi "đủ giỏi" mới lên tiếng.
- Bỏ cái tôi — vào vị trí thấp, quan sát, kết nối đa bộ phận.
- Sẵn sàng + chủ động = cơ hội đến không phải ngẫu nhiên.
- Đừng bảo thủ — tâm lý "tôi giỏi rồi" là tự ngăn sự phát triển.
- Học AI × 80/20 = 5 trợ lý ảo tự động hóa 80% task lặp lại.
- Đừng đợi "tôi đủ giỏi" mới chia sẻ. Cái bạn thấy đơn giản chưa chắc người khác đã biết.