1 Rủi ro khi chỉ dựa vào Facebook
Mất page 16,000 followers
Gần đây có một người khách hàng cũ, họ có một page Facebook mười mấy ngàn follow. Lúc trước họ 9,000, rồi Thi vô làm cho họ lên 10,000, lên tới 15,000-16,000. Họ bán rất là tốt, bán tiền triệu.
Sau khi Thi rời đi thì cái người quản lý sau họ không biết cách làm, cái Facebook nó bị mất đi, mất hoàn toàn luôn. Bây giờ họ đang phải đưa lại thì nó mới có một ngàn mấy thôi, các anh chị có thể tưởng tượng được cái mức độ mất tiền, mất cực nhiều tiền.
Cái lúc đó họ cũng lại không chăm chút website của họ. Nếu mà họ có website mà họ chăm chút thì bây giờ họ cũng không bị ảnh hưởng quá nhiều.
Thêm vào đó, Facebook có thể đổi avatar thành trắng do lỗi bảo mật. Một cái doanh nghiệp mà mình làm việc bao nhiêu, bỏ bao nhiêu tiền vô trong đó, khách hàng mình cho nó mà mất thì sao?
"Có thể một tháng là mất tới mấy ngàn. Mình bỏ bao nhiêu tiền vô trong đó, khách hàng mình cho nó mà mất."
2 Tại sao nhà hàng và takeaway cần có website
Khách UK muốn research trước
Đặc biệt là những cái khu mà người ta sang, ví dụ như ở dưới Wales, họ rất là hay plan. Họ muốn plan trước để họ make sure là cái experience, cái trải nghiệm ngày hôm đó nó thật sự là rất tốt. Họ cần phải research trước: xem mình có bao nhiêu bàn, sức chứa bao nhiêu, mình có không gian rộng không, có chỗ cho họ ngồi không, không gian như thế nào.
Nếu mà takeaway thì phải có menu online, phải có catalog để người ta xem. Khi mình có một cái catalog thì các anh chị có thể tưởng tượng, đơn giản nó giống như là một cái menu động, menu online mà nó có thể tương tác được. Khách chỉ việc add, add, add và thanh toán, đơn giản như vậy thôi.
Ví dụ: website Bếp Bà Bo
Thi làm cho chị Uyên một trang rất là đơn giản thôi, có catalog sản phẩm để khách tự xem, tự chọn. Mọi người vô trong website là mọi người biết hoàn toàn: bà là ai, bà bán cái gì, dịch vụ của bà là cái gì. Nó rất là trực quan và tổng quan lại hết tất cả những cái dịch vụ mà mình đang bán. Chi phí cũng không tốn bao nhiêu tiền hết.
"Website là nhà của mình, mình muốn làm gì cũng được. Pick up 20 phút, delivery trong bán kính bao nhiêu, mình xét cái luật đó được."
3 Sức mạnh của mặt bằng online
Số liệu thực tế từ website Bono
Các anh chị nào mà đi làm nhà hàng rồi, tưởng tượng 300 người mà nó đứng trước cửa nhà hàng mình thì có phải là ấm nóng lắm không? Mình không nhìn thấy được nhưng mà nó có thật, đây là những cái hậu trường mà ít ai được thấy lắm.
"Anh chị đừng có đánh giá thấp, đừng có bỏ quên cái mặt bằng online của mình. Cái mặt bằng online cực kỳ quan trọng và thậm chí bây giờ nó có thể quan trọng hơn cả cái offline."
Bán sỉ qua kênh online
Chị Uyên ở Wales nhưng mà tại vì chị online nên là cái tầm ảnh hưởng của chị nó vẫn là toàn nước Anh. Vẫn có những shop Việt đang lấy đồ của chị và chị vẫn có thể bán được bán sỉ. Đây là một kênh mà mọi người nên cân nhắc, mình cũng chưa chắc là đôi khi bán lẻ nó tốt hơn bán sỉ đâu.
Khi mà mình có cái catalog mà nó rõ ràng, professional, nhìn vô là ok nó professional, thì người ta sẽ uy tín hơn, tin tưởng hơn. Website là thể hiện được sự chuyên nghiệp của mình, mình chưa cần biết là như thế nào hãy cứ làm đi.
4 Online ordering và pre-order
Bán qua Facebook/Zalo quá tốn thời gian
Ví dụ mỗi một lần mà mở cái đơn bánh mì, chỉ cần đăng một bài lên là trung bình một ngày sẽ nhận tầm 20-30 đơn, 20-30 người inbox. Mỗi người phải hỏi muốn mua gì, liệt kê từng món, hỏi số lượng, hỏi địa chỉ, hỏi số điện thoại, rồi confirm đơn hàng. Cứ lặp lại 20-30 lần mỗi ngày như vậy.
Mọi người cứ nghĩ đi, thời gian mình rất là hạn hẹp, mình không có thể nào trả lời hết một loạt tin nhắn được. Mỗi cái chuyện cầm điện thoại không thôi là đã mất rất nhiều thời gian rồi và mình không còn thời gian để đi làm cái việc khác.
Giải pháp: website với online ordering
Trước: không có website
Đăng bài Facebook, 30 người inbox, trả lời từng người, hỏi món rồi số lượng rồi địa chỉ rồi số điện thoại. Mất cả ngày cầm điện thoại.
Sau: có website
Đăng bài Facebook, gửi 1 link website. Khách tự chọn món, tự điền thông tin, tự thanh toán. Chủ quán tập trung nấu ăn!
Idea cho quán nhỏ: hệ thống pre-order
Chưa cần mở quán lớn, chỉ có một cái món của mình. Mình mở lên, cho online order, để cái chế độ pre-order là đặt trước. Ví dụ ai mà đặt đủ 500 cái bông lan trứng muối thì mới làm. Thay vì là mình đổ tiền mua bột mua nguyên liệu hết, hãy làm một cái trang để collect trước, xem coi là lượng người ta order bao nhiêu.
Khi mà mình làm trong cái ngành này, mình cần phải biết trước được là hôm đó mình sẽ bán bao nhiêu để mình chuẩn bị và mình mua nguyên liệu như thế nào. Mình không bị mua quá nhiều xong rồi nấu quá nhiều xong rồi cuối ngày bán không hết mà đem đổ bỏ.
5 Làm website bằng HTML + AI
Những cái cần né
Thứ nhất không nên dính vào WordPress. Không nên dính vào bất cứ cái website builder nào mà theo kiểu kéo thả. Những cái nói là "no code", "low code" dành cho người không biết lập trình, trước khi có AI thì cái đó hợp lý, giờ có AI rồi thì đừng làm vậy.
Chị Uyên cũng thấy là lúc trước chị đi học rất là nhiều, người ta quảng cáo là kéo thả và làm website nhanh trong một nốt nhạc. Chị cũng bị pho mồ những cái khóa học làm website nhanh như vậy, nhưng mà sau khi chị cũng làm, thật sự ra là nó không nhanh chút nào.
Từ khoá cần nhớ: HTML
Chỉ cần nhớ một từ: HTML. Đây là định dạng file của trang web. Vào bất cứ AI nào, Claude hay ChatGPT, rồi nói:
"Tạo HTML trang web đơn giản cho nhà hàng"
AI sẽ viết code, tạo trang web có nút bấm, form, menu, hình ảnh, tất cả mọi thứ. Mình chỉ việc nói chuyện bình thường với nó. Mình không cần thuộc nhớ mấy code này đâu.
Live demo trong buổi workshop
Thi demo tạo một trang web nhà hàng ngay trước mặt mọi người. Nói với AI là "tạo trang web nhà hàng phong cách Sài Gòn", rồi mọi người góp ý: đổi màu cam, thêm hình Sài Gòn vintage, thêm ông đạp xích lô. AI tự động sửa lại theo yêu cầu, không cần biết code gì hết.
Ngày xưa mà mình làm việc với designer thì nói mà cãi qua cãi lại: "tui cần màu này, tui cần phải thế kia". Bây giờ nói chuyện với AI, nó sửa tới sửa lui, không có chửi mình. Ai mà từng đi làm website thì biết cái cảnh đó.
Ưu đãi đặc biệt
"Ai mà làm được HTML của bản thân, gửi em, em online luôn, em free luôn 1 năm!"
Thi sẽ đưa website lên online miễn phí cho bất kỳ ai làm được HTML sau buổi workshop.
6 Website song ngữ tăng 1.5x đơn hàng
Đặc biệt các anh chị đang ở bên Anh, viết Facebook tiếng Anh thì người Việt không hiểu, viết tiếng Việt thì người Anh không hiểu. Nếu mình làm một cái trang có cả tiếng Anh tiếng Việt thì sao?
Mình gửi cho bạn mình, nó là người Việt nhưng mà chồng nó người Anh, vô đây coi mình order. Trung bình một order tăng lên 1.5 lần. Tháng đang kiếm 3,000 thì kiếm 4,500. Nó khác biệt rất nhiều.
Dữ liệu trên Facebook bị trôi, nhưng mà trên website thì tất cả nội dung vẫn ở đó. Tất cả những cái gì dữ liệu trên Facebook, từ bài viết cho tới tất cả mọi thứ, có thể đem về hết để vô trong website một cách rất là nhanh mà không phải là đi gõ từng bài.
7 Đừng mua like, follow và review ảo
Tại sao mua follow giết page của mình?
Facebook nó đâu có ngu, nó cũng có AI. Nếu mà những cái like, những cái follow đó mà Facebook nó xem ra là nó không thấy tương tác hay là xem cái của mình, thì nó dư biết là cái này là follow ảo, like ảo. Mà nó biết là follow ảo, like ảo thì nó bóp tương tác, rồi đi ngủ luôn. Là khỏi làm luôn.
"Đừng có bóp nát cái thương hiệu của mình trước khi mà nó hình thành!"
Bí mật: chiêu phá đối thủ (chỉ để biết, đừng làm!)
Mình mà ghét page đối thủ, mình bỏ 200 đồng thôi, mình đi mua like cho nó, là nó không ngoi đầu được lên luôn. Tương tự với Google Review ảo, mua review trên bất kỳ nền tảng nào đều nguy hiểm. Bất kể nền tảng nào cũng sẽ bị chuyện đó.
8 P&L vs cash flow: đừng kinh doanh "tâm linh"
Kinh doanh kiểu "tâm linh" là gì?
Ai mà kinh doanh mà anh chị nào mà kinh doanh làm tiệm nail này nọ kia nhưng mà cuối năm có biết mình lời bao nhiêu không? 3-4 tháng mới biết mình lời bao nhiêu không? Cứ thấy trong tài khoản còn tiền là thấy vui. Tiền vô nhiêu đây tiền ra nhiêu đây là lời, tiền vô ít hơn tiền ra là lỗ. Tiệm nail nào mà trả khoán, thôi khỏi tính luôn, không biết luôn. Đó là tâm linh.
Hai báo cáo quan trọng nhất
| P&L (lãi lỗ) | Cash flow (dòng tiền) | |
|---|---|---|
| Trả lời câu hỏi | Mình có thật sự lời không? | Tiền đâu rồi? |
| Ghi nhận khi | Giao dịch xảy ra | Tiền thực sự chuyển |
| Bao gồm | Cả tiền chưa thu, chưa trả | Chỉ tiền mặt thực tế |
| Cho thấy | Bản chất kinh doanh | Khả năng thanh toán |
Có cái đứa vô, nó ăn nợ, nó ăn thiếu 100 đồng, mình ghi sổ. Hôm nay mình vẫn phải trả cho ông bán thịt 50 đồng. Mình nhìn vào tài khoản mình là mình thấy lỗ 50 đồng. Có thật sự là mình lỗ 50 đồng không? Hay là mình lời 50 đồng? Mình lời 50 đồng chứ, vì cái tiền kia nó sẽ vô mà.
P&L nói:
Doanh thu: +100đ
Chi phí: -50đ
Lời 50đ
Cash flow nói:
Tiền vào: 0đ
Tiền ra: -50đ
Âm 50đ
Hồi mới mở cái quán Bono ở trên linh đình, ba tháng đầu tiên tiền vô tới hơn 80 ngàn bảng luôn. Nghe nhiều lắm, nhưng mà xè tới xè lui cũng thấy hết tiền lắm. Doanh thu cao chưa chắc là lời cao, phải có P&L mới biết.
"P&L nó phức tạp không? Không phức tạp. Nó chỉ có vài thứ thôi. Hiểu được P&L là trong kinh doanh gần như không sợ."
9 P&L chi tiết: chỉ cần 5 con số
Chỉ cần nhớ 1, 2, 3, 4, 5 là mình hiểu được gần như tất cả mọi thứ về tài chính trong nhà hàng:
Doanh thu
Giá vốn
Lãi gộp
Chi phí
Lãi ròng
Gross profit − Expenses = Net profit
Cost không chỉ là invoice mua hàng
Giá vốn hàng nhập là cái cost, cost hàng nhập. Ví dụ đi mua siêu thị thì cái invoice đó là một phần thôi. Mình đi bằng gì, chi phí mình đi, mình nhờ ai, mình phải tính hết cái đó vô cái cost này. Khi mình đi theo cái model này, mình không miss một con số nào đâu, gần như cover được 99% con số.
Expenses: chi phí vận hành
Bây giờ mình chi phí mình phải coi: tiền lương, tiền thuê, tiền lương nhân viên, bao bì đóng gói, điện nước gas, chi phí marketing, chi phí cho các bên trung gian delivery, bảo hiểm, chi phí hư bỏ đi, lương của chính mình. Có một cái chi phí mà rất nhiều người bỏ lỡ rất nhiều luôn: khấu hao thiết bị (xem phần 13).
10 Ví dụ thực tế: bán vịt quay £36
Một con vịt quay
Bây giờ bán một con vịt quay. Nhà hàng chị bán ở lại ăn 36 đồng. Mua một con vịt khoảng 10 đồng. Vậy thì revenue là 36, trừ cái cost là 10, mình còn gross là 26. Rồi chi phí gia vị này nọ kia, nhân viên này nọ kia cho là 10 đồng nữa thì net profit của mình là 16.
| Hạng mục | Số tiền | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1. Revenue | £36 | Giá bán 1 con vịt quay tại nhà hàng |
| 2. Cost | £10 | Giá mua 1 con vịt sống |
| 3. Gross profit | £26 | = £36 - £10 |
| 4. Expenses | £10 | Gia vị, nhân viên, gas, bao bì... |
| 5. Net profit | £16 | = £26 - £10 |
Scale lên 10 con vịt
Bây giờ nếu mà mình bán lên 10 con thì revenue là 360, trừ cho cost là 100, gross của mình sẽ là 260. Cái chi phí này có thể là nó sẽ ít hơn, ví dụ như nó không có nhân 10 mà chỉ nhân 5 thôi. Bán càng nhiều, chi phí cố định chia nhỏ, margin càng cao. Đây là economies of scale.
| Hạng mục | 1 con | 10 con | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Revenue | £36 | £360 | x10 |
| Cost | £10 | £100 | x10 |
| Gross | £26 | £260 | x10 |
| Expenses | £10 | £50 | Chỉ x5! |
| Net | £16 | £210 | Lời nhiều hơn! |
Cost ratio: so với thị trường
Vịt quay: £10 ÷ £36 = 27%, tức là mua 1 bán khoảng 3. Mình phải so sánh với thị trường, so sánh với cái sự truyền thống. Nếu ở ngoài kia đa số tất cả mọi người đang mua 1 lời 10 mà mình mua 1 lời 3 thì mình phải suy nghĩ coi là cái chi phí mình nó ổn không.
Ví dụ nail supply, họ mua 1 bán ~1. Margin siêu mỏng: "cái hàng của mình, mình cho không đi được!"
11 VAT: doanh thu có thật là của mình?
"Doanh thu có thật là doanh thu? Tiền vô 1,000 bảng nhưng mà chắc là 1,000 nó thuộc về mình hết chưa?"
Bán £36, cộng VAT vào Đúng
Giá net: £36
VAT 20%: +£7.20
Khách trả: £43.20
Mình giữ: £36
Bán £36 đã gồm VAT Coi chừng
Khách trả: £36
VAT 20% trong đó: £6
Mình chỉ giữ: £30
Mất £6!
UK VAT threshold: £90,000/năm
Ai mà vượt mức này thì phải đăng ký VAT. Tùy rate của chị, flat rate hay là marginal scheme, nó có các cái rate khác nhau. VAT là tiền mình thu dùm cho chính phủ, không phải của mình!
12 So sánh nhà hàng với tiệm nail
Mỗi cái ngành thì mình sẽ thấy là cái phần trăm gross và phần trăm net nó khác nhau. Đặc thù của 2 ngành nó khác nhau hoàn toàn:
Nhà hàng (vịt quay)
| Revenue | £36 |
| Cost Cao ~28% | £10 |
| Gross | £26 |
| Expenses | £10 |
| Net | £16 (44%) |
Tiệm nail (1 bộ móng)
| Revenue | £60 |
| Cost Thấp ~4% | £2-3 |
| Gross | £57 |
| Expenses Cao ~67% | £40 |
| Net | £17 (28%) |
Đặc thù của ngành bán đồ ăn là cái cost nó cao nhưng cái chi phí vận hành chung nó thấp hơn. Còn cái nail thì cái cost nó thấp nhưng mà cái chi phí thợ thuyền nó sẽ cao hơn. Ví dụ làm một bộ móng là 60 đồng, tiền cost móng tay trong đó có 2-3 đồng thôi, nhưng mà chi phí ở đây có thể là mình phải chia cho thợ tới 30 đồng cộng thêm tiền tip hết 40 đồng. Hóa ra cũng không lời lắm.
"Tiệm nail luôn phải phụ thuộc tay nghề của thợ. Còn nhà hàng mà có công thức, có quy trình, bàn giao là xong, không phụ thuộc ai."
13 Khấu hao: chi phí ẩn chết người
Depreciation (khấu hao) là gì?
Có một cái chi phí mà rất nhiều, rất ít người để ý cái này: depreciation, khấu hao. Bây giờ chị mua cái máy làm kem 20 ngàn, vậy cái chi phí của cái tháng đó không phải là 20 ngàn đâu. Cái máy đó nó hao mòn chứ, mình phải khấu hao cho nó.
"Đây là cái chi phí chết người mà rất ít người để ý!"
Mình xài 5 năm thì mỗi năm mình chia ra khấu hao là £4,000, mỗi tháng là £333 chi phí ẩn phải trừ vào P&L. Bán ly kem được 10,000 đồng, tưởng lời, nhưng mà trừ khấu hao ra thấy hết lời!
Bẫy "mua xe chạy dịch vụ"
Đây cũng chính là cái bài toán mà các anh đàn ông hay bị dính: mua một cái xe xong rồi chạy dịch vụ, thấy ngon, nhưng mà thật ra trừ khấu hao ra không còn đồng nào cả.
| Tưởng | Thực tế | |
|---|---|---|
| Thu nhập | £2,000/tháng | £2,000/tháng |
| Xăng + bảo hiểm | -£800 | -£800 |
| Khấu hao xe | Quên tính! | -£500/tháng |
| Bảo trì | Quên tính! | -£200/tháng |
| Thực lời | £1,200 | £500 hoặc lỗ! |
UK: capital allowance
Kế toán nào mà chưa claim capital allowance thì các anh chị nên check liền với kế toán của mình. Khấu hao là mình có được trừ thuế. Nó có phương pháp trung bình, phương pháp reducing balance, phương pháp straight line, rất nhiều phương pháp. Quan trọng nhất không phải là mình dùng phương pháp nào mà mình biết là có chi phí đó.
14 Marketing bí mật Royal Mail
Chiêu marketing mà cộng đồng Việt chưa ai làm
Post Office nó có một cái dịch vụ: mình in tầm 3,000 cái leaflet và mình đưa cho Royal Mail. Royal Mail nó sẽ đem đi phân phối. Mình sẽ chọn một cái postcode, mình nói là bỏ vô business hay là bỏ vô nhà riêng. Tại vì bọn này đi giao thư mỗi ngày nên là nó kẹp theo một tờ, rất hiệu quả.
Chi phí: khoảng £300 cho 3,000 nhà. Thử lấy 300 đồng rồi trả tiền cho một đứa nào đó chạy vòng vòng nó phát 3,000 nhà coi nó phát nổi không!
Cái này là một cái bí mật mà nó làm cho một người khách trở thành triệu phú. Ông này là triệu phú thật sự, mấy chục triệu, có Range Rover, có tàu, có nhà. Ông làm nghề buôn vàng: mua vàng từ những người già muốn bán vàng cất mấy chục năm, mua giá thấp và bán giá thị trường.
Ông sử dụng cái dịch vụ Royal Mail leaflet để tiếp cận các hộ gia đình. Chi phí marketing cực thấp, hiệu quả cực cao.
"Cộng đồng người Việt bên này chưa thấy ai làm cách này!"
15 Demo AI cho kinh doanh
Thi demo cách dùng AI như một trợ lý kinh doanh, không cần prompt phức tạp, chỉ cần nói chuyện bình thường.
Ví dụ thực tế: mở nhà hàng ở Tenby, Wales
Thi và chị Uyên ngồi nói chuyện bình thường: "Em muốn mở một cái nhà hàng ở Tenby. Tenby em thấy là một cái town nó rất là ok, nhìn cũng xịn xò, quá trình cũng đông người, nhưng mà mình chưa biết nó như thế nào." AI tự động phân tích cạnh tranh, check Google Maps tìm mặt bằng cho thuê khoảng £3,000+/tháng, phân tích nguồn cung nguyên liệu Việt phải ship từ London, cảnh báo vấn đề mùa đông doanh thu giảm mạnh tháng 10-3.
Mình ngồi nói chuyện rất là bình thường, nói chuyện với chị Uyên rất là vui, cái trong background nó làm hết. Hồi nãy giờ em ngồi nói chuyện, cái nó tạo ra cho mình một cái file chiến lược phát triển với biểu đồ luôn.
Dùng AI để kiểm tra P&L
Lên ChatGPT hay Claude, nói:
"Bây giờ mày hỏi tao đi để tao make sure là cái P&L của tao nó work. Tỷ lệ lời của mình ổn."
AI sẽ hỏi mình từng câu hỏi, để mình make sure là cái P&L mình không miss chi phí nào, kể cả khấu hao, lưu kho, hao hụt.
Quan điểm về AI
Nó giống như một đứa mới ra trường Harvard, giỏi lắm, nhưng mà cái kiến thức, cái kinh nghiệm thực tế là nó không thể bằng mình. Nên là mình phải dành thời gian của mình, đừng dành thời gian để ngồi cố làm, dành thời gian để nói chuyện với con người, với những người có kinh nghiệm thực sự.
AI là để mình có nhiều thời gian hơn để mình dành với người khác, không phải là để mình mất bớt thời gian. Đừng có học prompt engineering trên mạng, cái đó xạo, cứ nói chuyện bình thường. Học khoảng 4 buổi là có thể quản lý 5 con trợ lý AI làm việc cho mình. Claude thì là nó xịn nhất luôn cho viết code và làm website.
16 Tổng kết
Buổi 2: những điều cần nhớ
- Đừng bỏ hết trứng vào Facebook, nó có thể mất bất cứ lúc nào. Website là nhà của mình.
- Mặt bằng online cực kỳ quan trọng, 3,000 người/tháng xem website mà mình không thấy.
- Online ordering tiết kiệm hàng giờ mỗi ngày, thay vì trả lời 30 tin nhắn thì gửi 1 link.
- Pre-order giảm rủi ro, biết trước số lượng, mua nguyên liệu chính xác.
- Làm website bằng HTML + AI, né WordPress, né kéo thả. Từ khoá: HTML.
- Website song ngữ tăng 1.5x đơn hàng, cả người Việt lẫn người Anh đều mua được.
- Đừng mua like, follow, review ảo, tự giết page của mình.
- Bỏ kinh doanh "tâm linh", tiền trong tài khoản không bằng lợi nhuận thật.
- P&L chỉ cần 5 con số: Revenue - Cost = Gross - Expenses = Net.
- VAT không phải tiền của mình, đừng tính vào doanh thu.
- Mỗi ngành có cấu trúc chi phí khác, nail thì cost thấp nhưng expenses cao, nhà hàng ngược lại.
- Khấu hao là chi phí ẩn chết người, mua máy, mua xe phải tính khấu hao.
- UK: claim capital allowance, được trừ thuế cho khấu hao.
- Royal Mail leaflet: £300 cho 3,000 nhà, cộng đồng Việt chưa ai làm.
- AI là trợ lý, không phải thay thế, dùng để có thời gian cho con người.
Buổi 3 sắp tới
Chuyên gia về front of house và customer service, hơn 30-40 năm kinh nghiệm nhà hàng. "Đảm bảo có tiền tiếp."